Ervaringsdeskundigheid

Een belangrijk bestanddeel van een herstelproces is de ontdekking en ontwikkeling van ervaringskennis. Ervaringskennis onderscheidt zich van andersoortige kennis doordat het gebaseerd is op het leven met een aandoening en de gevolgen daarvan. Het is gebaseerd op leven met symptomen, verlies en negatieve reacties van buitenaf, maar ook op de wijze waarop deze het hoofd kunnen worden geboden. Steeds meer wordt de waarde van deze kennis erkend, als bron van overlevingsstrategieën voor cliënten en als aanvullend en corrigerend mechanisme voor hun hulpverleners.

Ervaringskennis is wel gedefinieerd als “kennis en inzichten die ontwikkeld zijn op basis van reflectie op en analyse van geëxpliciteerde, concrete eigen disability ervaringen, opgedaan door de persoon zelf en door anderen” (Van Haaster en van Wijnen, 2004).

Dezelfde auteurs geven als belangrijkste kenmerken van ervaringskennis:

• ervaring heeft betrekking op ‘disability’, dat wil zeggen op de functiebeperking/de aandoening zelf en het leven daarmee, de rollen die daarmee samenhangen, de reacties en waardering van andere burgers van het ‘anders’ zijn en de confrontatie met de mate van toegang tot de openbare ruimte, gebouwde omgeving en diensten
• de bundeling van ‘eigen’ ervaringen, ervaringen uit de eerste hand van iemand zelf en van anderen met ‘disability’ ervaring
• delen van ervaringen, ervaringen spiegelen, afzetten tegen elkaar en vaststellen wat de gemeenschappelijkheid erin is en wat individueel
• reflectie op en analyse van de ervaringen leidend tot ‘antwoorden’, ‘oplossingen’, ‘aanpak-methoden’ of ‘praktijktheorieën’.

Van ervaringsdeskundigheid is sprake wanneer iemand in staat is ervaringskennis aan derden over te dragen. Ervaringsdeskundigen geven voorlichting en trainingen aan cliënten, hulpverleners, beleidsmakers en het publiek, zijn betrokken bij wetenschappelijk onderzoek, bieden cliëntondersteuning en zijn in toenemende mate werkzaam als lid van hulpverleningsteams. Met name in Assertive Community Treatment teams worden ervaringswerkers ingezet. Deze ervaringswerkers hebben zich verenigd in een Platform, dat door het Kenniscentrum Rehabilitatie wordt gefaciliteerd. Inmiddels is ook een Vakvereniging voor Ervaringsdeskundigen opgericht, die zich inzet voor arbeidsvoorwaarden, functieprofielen en taakomschrijvingen.