Is werken wel goed voor cliënten?
“ If you think work is bad for people with mental illness,
try poverty, unemployment and social isolation.”
Marone & Golowka (2000) Psychiatric Rehabilitation Journal

Individuele Plaatsing en Steun (IPS) biedt een duidelijk antwoord op de wens van de cliënt naar betaalde arbeid en de benodigde ondersteuning.
Snel zoeken naar betaald werk naar keuze van de cliënt, samenwerking tussen trajectbegeleiders en het GGz-team en langdurige ondersteuning zijn de belangrijkste ingrediënten van IPS.
Dit in de VS ontwikkelde arbeidsintegratiemodel (D. Becker en R. Drake, Dartmouth Psychiatric Research Center*, New Hampshire) leidde in de VS tot een groot aantal IPS-projecten.

                                                      Deborah Becker Robert Drake
                                         Expertmeeting-IPS 14 november Utrecht  

Sinds enkele jaren zijn ook in Nederland GGz-instellingen (o.a. in Groningen, Amsterdam, Eindhoven, Den Haag, Deventer, Rotterdam, Noord-Holland Noord en Utrecht) met IPS begonnen.
In de praktijk wordt IPS vooral aangeboden aan cliënten van ACT-teams* (ACT: Assertive Community Treatment), FACT-teams* (FACT: de functie ACT in een team met een bredere doelgroep en doelstelling) en VIP-teams (Vroege Interventie bij Psychosen).

Talrijke internationale studies hebben aangetoond dat IPS een effectieve interventie is
(zie Richtlijn Schizofrenie 2012*).
Ook in Nederland is effectonderzoek gedaan (SCION): de bevindingen na 30 maanden
laten zien dat bij de IPS-groep 44% van cliënten een reguliere betaalde baan had
ten opzichte van 25% bij de controlegroep (zie: Effectiviteit van IPS in Nederland, J.T. van Busschbach, H. Michon e.a., 2011, RGOc & Trimbos instituut).

Op initiatief van Kenniscentrum Phrenos en in samenwerking met het lectoraat Rehabilitatie van de Hanzehogeschool Groningen is een IPS-scholing- en implementatietraject ontwikkeld.
In de periode najaar 2011 - voorjaar 2012 werden door Kenniscentrum Phrenos dergelijke trajecten (bestaande uit voorlichting, training, supervisie en consultatie) verzorgd voor Arkin-Roads Amsterdam en GGz Breburg Tilburg.
In het najaar gaan IPS-trajecten van start voor Novadic-Kentron Vught, Delta PC Poortugaal en
Altrecht GGz . In voorjaar 2013 worden een aantal trajecten verwacht voor diverse GGz-instellingen. 

IPS-netwerk Europa
Sinds 2011 heeft Dartmouth Psychiatric Research Center, ondersteund door Johnson & Johnson, zich tot doel gesteld ook het IPS-netwerk in Europa te willen vergroten. Sinds juni 2012 is Kenniscentrum Phrenos, als uitvoerder van IPS-scholingstrajecten en -implementatie in Nederland, als 2^e land in Europa, dit project aangegaan met Dartmouth PRC en J&J.
Dit houdt in dat alle instellingen die vanaf najaar 2012 gaan starten met het implementeren van IPS, gebruik kunnen maken van een aantal extra faciliteiten die door Phrenos worden aangeboden.

Succesfactor IPS
Belangrijke factor bij het succes van IPS is de mate van modelgetrouwheid waarin IPS wordt aangeboden, d.w.z. "IPS volgens het boekje" levert betere resultaten.

IPS kent acht hoofdkenmerken:
- iedere cliënt die wil werken is geschikt; niemand wordt uitgesloten
- regulier, betaald werk is het centrale doel
- er wordt snel en gericht naar een baan gezocht uitgaande van “place, then train”
- de voorkeuren van de cliënt staan centraal
- arbeidsintegratie is onderdeel van de GGz-hulp; de IPS-trajectbegeleider maakt deel uit van een ambulant GGz-team
- er wordt langdurige ondersteuning geboden, zowel aan de cliënt als aan de werkgever
- continue assessment: tijdens het hele traject wordt op basis van echte ervaringen nagegaan welke functies en werkzaamheden voor de cliënt het meest geschikt zijn
- cliënten krijgen advies en ondersteuning bij uitkeringskwesties die zich kunnen voordoen bij werkhervatting.

Het IPS-traject kent een drietal fasen (die elkaar cyclisch op kunnen volgen):
- toeleiden (kennismaken en in kaart brengen interesses)
- acquisitie en plaatsing
- coaching en begeleiding op de werkplek en, indien nodig, aanpassen van de werkplek.

Voordelen IPS integreren in behandel- of zorgteam (ACT of FACT):
- cliënten, vooral degenen met ernstiger beperkingen, worden gemakkelijker bereikt
- arbeidsbegeleiding en andere bemoeienissen met cliënt beter op elkaar afgestemd
- andere teamleden eerder overtuigd van voordelen van werk voor cliënt
- kennis van behandelaars heeft toegevoegde waarde voor trajectbegeleiding
(Becker & Drake, 2003)

IPS staat haaks op huidige reïntegratiepraktijk
- ‘Afstand tot de arbeidsmarkt’ i.p.v. ‘zero-exclusion’
- dominante aanpak in Nederland: train-then-place
- belastbaarheidsonderzoek bij UWV
- eerst IRO dan jobcoaching, i.p.v. vloeiende overgangen
- wisseling van banen (zoeken en experimenteren) eigenlijk taboe
- arbeidstoeleiding niet in DBC

Meer informatie
Op deze website:
- Signaleringen IPS
- Rehabilitatiecongres 2010 Zo werkt het! en Studieconferentie IPS 2006 > Congres archief
- diverse stukken via de zoekfunctie

- * Website DPRC: http://www.dartmouth.edu/~ips
- * Richtlijn Schizofrenie 2012, pag. 258-267 en over Implementatie IPS pag. 335-337
(zie www.ggzrichtlijnen.nl)
- * website F-Act Nederland
- http://en.wikipedia.org/wiki/IPS_Supported_Employment