Tijdschrift voor Rehabilitatie en herstel juni 2011

Inhoud

2 - Redactioneel, Rozemarijn Esselink
4 - Van betekenis, Schrijven
6 - Ondersteuning van herstel in de eerste fasen van schizofrenie. Jos Dröes
Herstel
19 - Omgaan met hulpverleners en hun boodschap. John Jongejan
22 - Joeri en Anbar. Bram Tjaden
24 - Herstelprogramma Wilhelmina-oord: uitkomsten na drie jaar. Frederike Jörg,
Shirley Hamar de la Brethonière, Auke van Dijk
39 - BILD Anna Lont
40 - Kwaliteitstoetsing in een Beschermende Woonvorm: de GGZ Thermometer als middel tot patiëntenparticipatie Sofie De Meersman, Dirk De Wachter
49 - DRÖES Verveling
50 - Perspectieven op herstelgerichte woonzorg: Nederlandse bevindingen in een Europese Delphi-studie Annemarie Caro, Ellen Visser, Jaap van Weeghel, Helen Killaspy, Christine Wright, Durk Wiersma
FEED
62 - Proefschrift Jean Pierre Wilken: Recovering Care - A contribution to a theory and practice of good care. Doortje Kal, Madeleine Prinsen, Jet van der Velden
69 - Psychiatrische rehabilitatie. Jaarboek 2010 – 2011  Rick Kwekkeboom
71 - RE-HABS

Redactioneel, Rozemarijn Esselink

In deze aflevering veel onderzoek, met herstel als rode draad.
Wat voegt een herstelgerichte visie toe aan het ziektemodel? Jos Dröes pleit er in het openingsartikel voor om psychotische verschijnselen óók te beschouwen als herstelpogingen in plaats van alléén maar als ziekte. Omdat herstelpogingen verbeterd en aangevuld kunnen worden, terwijl symptomen van ziekte juist bestreden moeten worden.‘De combinatie levert een completer toestandsbeeld en arsenaal van interventies op.’ Om vervolgens in te gaan op herstelondersteuning in de fasen van reactief en proactief herstel.

Kwaliteit van leven en zorg zijn aan de orde in de volgende drie artikelen.
Op een prachtig landgoed in Friesland is Herstelcentrum Wilhelmina-oord gevestigd. Daar wordt een integraal herstelprogramma aangeboden om de bewoners in één tot vijf jaar te leren zelfstandig te wonen, te leren en te werken. Frederike Jörg, Shirley, Hamar de la Brethoniere en Auke van Dijk bespreken een onderzoek naar de vraag in hoeverre het programma in Wilhelmina-oord leidt tot verbetering van de kwaliteit van leven van de bewoners. Gebruik werd gemaakt van EBM-onderzoeksinstrumenten. De resultaten laten zien dat de bewoners - een zeer kleine, niet gerandomiseerde groep – na enige tijd opknappen, maar het is niet mogelijk om aan te geven wat daarbij de rol is van de verschillende onderdelen van het programma. De auteurs bevelen aan om bij volgend onderzoek gebruik te maken van hersteluitkomstmaten.
Bij De Hulster, gemeenschapshuizen voor beschut wonen in de regio Leuven, werd onderzoek gedaan naar de tevredenheid en de kwaliteit van leven van bewoners. Sofie De Meersman en Dirk De Wachter beschrijven onderzoek en bevindingen en evalueren de onderzoeksinstrumenten op gebruiksvriendelijkheid en op bruikbaarheid voor nabesprekingen. De resultaten van het onderzoek droegen bij aan de werksfeer en vormden aanleiding om in samenspraak met ervaringsdeskundige bewoners veranderingen in het begeleidingsproces door te voeren.

Wat is belangrijk voor goede, op herstel gerichte woonzorg? Annemarie Caro, Ellen Visser, Jaap van Weeghel, Helen Killaspy, Christine Wright en Durk Wiersma inventariseerden in tien Europese landen de antwoorden op deze vraag. Doel was de ontwikkeling van een internationaal meetinstrument voor de kwaliteit van woonzorg.

Rubriek FEED: de recensent van het Jaarboek Psychiatrische Rehabilitatie 2010 2011 signaleert onder meer kunstmatige afbakening van het begrip rehabilitatie en luchthartige omgang met de zeggingskracht van onderzoeksresultaten (Rick Kwekkeboom).
Factoren die herstel bevorderen en kwaliteiten van hulpverleners die een hulp of juist een belemmering vormen in het proces van herstel zijn het onderwerp van het proefschrift van Jean Pierre Wilken (recensie Doortje Kal, Madeleine Prinsen en Jet van der Velden).

In Van betekenis (Kronkel) leest u hoe behulpzaam schrijven kan zijn. En John Jongejan beschrijft in zijn herstelverhaal hoe hij van hulpverleners een ‘stilstandboodschap’ kreeg, en hoe hij de regie over zijn leven herwon.

Ondersteuning van herstel in de eerste fasen van schizofrenie
Jos Dröes

Dit artikel is een bewerking van de 2e Rob Giel lezing, uitgesproken op het vijfde Schizofreniecongres (19 november 2009) onder de titel ‘Nieuwe namen voor een oude dame’.

Herstel

Omgaan met hulpverleners en hun boodschap
John Jongejan

De vicieuze cirkel
Hulpverleners kwamen op mijn pad toen ik op mijn kwetsbaarst was. Ze kwamen zomaar in mijn persoonlijke, intieme leefsfeer en kwamen binnen in de verwarring waar ik in verkeerde. Het waren in mijn beleving vreemde mensen die ik niet begreep. In de donkerste momenten van de isoleercel

Joeri en Anbar
Bram Tjaden

Toen ik Anbar uit het asiel haalde, was ik 22 en al een paar jaar verslaafd. Anbar was een Rottweiler, maar wel een Rottweiler met een staart. Zijn vorige baasje was een oudere man die tijdens het uitlaten viel en zijn heup brak, waardoor hij niet meer voor de hond kon zorgen. Volgens mij heeft dat ongeluk op Anbar veel indruk gemaakt. Als er een ambulance langskwam, ging hij zitten en begon te loeien. Hij was nog jong toen hij het asiel inging, nog geen jaar.

Herstelprogramma Wilhelmina-oord: uitkomsten na drie jaar
Frederike Jörg, Shirley Hamar de la Brethonière, Auke van Dijk

Introductie
GGZ Friesland heeft in 2005 op een prachtig landgoed in Sint Nicolaasga het Herstelcentrum Wilhelmina-oord gevestigd. Bewoners gaan er aan de slag met hun herstelproces en worden daarbij begeleid door ‘omtinkers’, Fries voor ‘mensen die naast je staan’. Het centrum wordt bewoond door mensen met ernstige psychiatrische klachten, in de literatuur de ‘severe mentally ill’ (SMI) genoemd. Het merendeel van de bewoners (maximaal 26) heeft de diagnose schizofrenie. Door deel te nemen aan een integraal herstelprogramma gedurende één tot vijf jaar leren zij zelfstandig te wonen, te leren en te werken (Jörg & van Dijk, 2005). Het programma beoogt het individuele herstelproces van bewoners te ondersteunen. De begeleiders of ‘omtinkers’ vervullen daarbij een faciliterende rol (Hoffman, 2007).

Kwaliteitstoetsing in een Beschermende Woonvorm: de GGZ Thermometer als middel tot patiëntenparticipatie
Sofie De Meersman en Dirk De Wachter

Bij Beschut Wonen De Hulster is een onderzoek afgerond naar tevredenheid en kwaliteit van leven bij de bewoners. De resultaten werden uitgebreid besproken, zowel met het team van begeleiders als met de bewoners. Op basis van deze nabesprekingen werden veranderingen gerealiseerd gericht op waardevolle kwaliteitsverbeteringen. De actieve participatie van de cliënten bij deze verbeterprocessen bleek van groot belang.

Perspectieven op herstelgerichte woonzorg: Nederlandse bevindingen in een Europese Delphi-studie
Annemarie Caro, Ellen Visser, Jaap van Weeghel, Helen Killaspy, Christine Wright, Durk Wiersma

Wat zijn belangrijke aspecten op het gebied van herstelgerichte woonzorg en denkt iedereen hier hetzelfde over? In hoeverre komen meningen van verschillende belanghebbenden overeen en zijn er mogelijk internationale verschillen? Voor een groot deel is het nog onbekend in hoeverre verschillende deskundigengroepen het eens zijn over wat belangrijk is in de woonzorg voor mensen met langdurige psychiatrische problemen. In een Europese studie is dit geïnventariseerd in tien landen en bij vier groepen deskundigen (cliënten, naasten, professionals en belangenbehartigers) met als doel de ontwikkeling van een internationaal meetinstrument voor de kwaliteit van woonzorg, genaamd de QuIRC (Quality Indicator for Rehabilitative Care). In dit artikel worden de Nederlandse bevindingen van deze studie belicht.

FEED Herstel in een rehabilitatiecentrum

In november 2010 promoveerde Jean Pierre Wilken aan de Universiteit van Tilburg.
Proefschrift Jean Pierre Wilken
Recovering Care A contribution to a theory and practice of good care.
2010, SWP, Amsterdam, 336 pagina’s
ISBN 978 90 8850 189 0

Psychiatrische rehabilitatie Jaarboek 2010 - 2011.
Rooijen, S. van, Weeghel, J. van (red.) (2011).
Amsterdam: SWP. 336 pagina’s
ISBN 978 90 8850 149 4

RE-HABS nieuws